Η πρώτη γυναίκα Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης στην 700 ετών ιστορία του.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ελληνικής διανόησης και διεθνώς αναγνωρισμένη βυζαντινολόγος, που αφιέρωσε τη ζωή της στη μελέτη της ιστορίας και του πολιτισμού του Βυζαντίου. Με το επιστημονικό της έργο ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ταυτότητας και λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στον ελληνικό και τον δυτικό πνευματικό κόσμο.
Το ερευνητικό της έργο επικεντρώθηκε στη διοικητική και πολιτική ιστορία του Βυζαντίου, στις σχέσεις Ανατολής και Δύσης, καθώς και στη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού μέσα στους αιώνες. Μελέτες και βιβλία της, γραμμένα με επιστημονική ακρίβεια αλλά και αφηγηματική ζωντάνια, συνέβαλαν καθοριστικά στη διάδοση της βυζαντινής ιστορίας στο ευρύ κοινό. Η Αρβελέρ δεν περιορίστηκε σε ακαδημαϊκούς κύκλους μέσα από διαλέξεις, συνεντεύξεις και δημόσιες παρεμβάσεις υπερασπίστηκε τη σημασία της ιστορικής μνήμης και της παιδείας.
Η διεθνής της πορεία υπήρξε εξίσου εντυπωσιακή. Κατέλαβε κορυφαίες ακαδημαϊκές θέσεις στη Γαλλία, ανοίγοντας δρόμους για τις γυναίκες στην πανεπιστημιακή διοίκηση και κερδίζοντας τον σεβασμό της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας. Το έργο της τιμήθηκε με πολυάριθμες διακρίσεις και παράσημα, αναγνώριση όχι μόνο της επιστημονικής της συμβολής αλλά και της ευρύτερης πολιτιστικής της προσφοράς.
Διετέλεσε διευθύντρια του Τμήματος Ιστορίας και Πρόεδρος της Επιτροπής Έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (1969-70), επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Harvard (19731974), Αντιπρόεδρος (1970-1973) και Πρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I (1976-1981, Επίτιμη Πρόεδρος από το 1981), Πρύτανης της Ακαδημίας και Καγκελάριος των Πανεπιστημίων των Παρισίων (1982-1989), Αντιπρόεδρος (1976-1989) και εν συνεχεία Πρόεδρος του Ιδρύματος Georges Pompidou (1989-1991), Πρόεδρος του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης (Γαλλία), Αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Danielle Mitterrand, Εμπειρογνώμων για κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες στην UNESCO, Πρόεδρος και εν συνεχεία Επίτιμη Πρόεδρος του Πανεπιστημίου της Ευρώπης, Επίτιμη Πρόεδρος της Διεθνούς Ενώσεως Βυζαντινών Σπουδών (1975 κ.εξ.), Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Ενώσεως Ιστορικών Επιστημών (1980-1990), Πρόεδρος και εν συνεχεία Επίτιμη Πρόεδρος της Παγκόσμιας Κίνησης Επιστημονικής Ευθύνης (MURS), Πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου (1999-2012), Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών (1993-2022) και του Διεθνούς Ιδρύματος Ντιμίτρι Σοστακόβιτς. Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Βρετανικής Ακαδημίας, της Βασιλικής Ακαδημίας του Βελγίου, της Ακαδημίας Επιστημών του Βερολίνου και της Βουλγαρίας. Επίτιμη διδάκτωρ πλειάδας πανεπιστημίων (Λονδίνου, Harvard, Βελιγραδίου, Νέας Υόρκης, Νιου Μπρούνσβικ, Λίμας, Χάιφας, Παντείου Πανεπιστημίου, Ελληνικού Kαποδιστριακού Πανεπιστημίου Aθηνών, Αμερικανικού Πανεπιστημίου του Παρισιού, Φριμπούρ, Θεσσαλονίκης και Κρήτης).
Πέρα από την αυστηρά επιστημονική της παραγωγή, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε μια δημόσια διανοούμενη με βαθιά ανθρωπιστική παιδεία. Οι στοχασμοί της για την ταυτότητα, την Ευρώπη και τον ρόλο του ελληνισμού στη σύγχρονη εποχή ενέπνευσαν γενιές φοιτητών και αναγνωστών. Με τον λόγο και το παράδειγμά της, ανέδειξε τη σημασία της γνώσης ως μέσου κατανόησης του παρόντος.
Η απώλειά της αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στον χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών. Ωστόσο, το πλούσιο έργο της παραμένει ζωντανό, συνεχίζοντας να φωτίζει την ιστορία του Βυζαντίου και να υπενθυμίζει τη διαχρονική αξία του ελληνικού πολιτισμού.
Απο: She- Ra
